piątek, 28 sierpnia 2026
20°C Zachmurzenie całkowite
Przewodnik

Pomnik Małego Powstańca: historia, lokalizacja i fakty praktyczne

KierunekWarszawa.pl

Pomnik Małego Powstańca przy ulicy Podwale w Warszawie powstał dzięki staraniom harcerzy z Chorągwi Stołecznej ZHP, którzy zebrali 1 000 000 zł na ten cel. W praktyce wielu turystów korzysta z usług licencjonowanych przewodników PTTK, aby lepiej zrozumieć kontekst walk powstańczych.

W pigułce:

  • Obiekt mieści się przy ulicy Podwale, u zbiegu z ulicą Wąski Dunaj.
  • Uroczyste odsłonięcie nastąpiło 1 października 1983 roku dzięki staraniom harcerzy.
  • Za wykonanie odlewu odpowiadały Zakłady Mechaniczne, wykorzystując do tego celu brąz.
  • Konstrukcję osadzono na pozostałościach ósmej baszty półokrągłej murów obronnych.
  1. Pomnik Małego Powstańca – główny punkt pamięci o dzieciach biorących udział w walkach.
  2. Mury obronne Starego Miasta – historyczne otoczenie, w którym znajduje się ulica Podwale.
  3. Ósma baszta półokrągła – miejsce ustawienia monumentu przy zewnętrznym murze obronnym.
  4. Tablica pamiątkowa – element z czerwonego piaskowca z fragmentem piosenki Warszawskie dzieci.
  5. Zakłady Mechaniczne im. Marcelego Nowotki – miejsce, w którym wykonano odlew.

Gdzie dokładnie znajduje się Pomnik Małego Powstańca w Warszawie?

Pomnik Małego Powstańca znajduje się przy ulicy Podwale, u zbiegu z ulicą Wąski Dunaj, co potwierdza System Informacji Miejskiej. Obiekt usytuowano bezpośrednio przy zewnętrznym murze obronnym Starego Miasta. To ważne miejsce. Nadaje mu to unikalny charakter w kontekście architektury chronionej przez ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Każdy zwiedzający Warszawę powinien odwiedzić tę lokalizację, aby poczuć ducha historii miasta.

Jak dotrzeć na ulicę Podwale?

Ulica Podwale jest łatwo dostępna dla grup zorganizowanych korzystających z systemu słuchawkowego typu tour-guide, zgodnie z bazą danych obiektów turystycznych POT. Dojście prowadzi wzdłuż historycznych murów obronnych. Pozwala to na lepsze poznanie topografii Starego Miasta wpisanego na listę UNESCO. Warto pamiętać o wygodnym obuwiu, gdyż spacer po brukowanych uliczkach wymaga uwagi.

Ile kosztuje zwiedzanie Starego Miasta z przewodnikiem?

Koszt usługi przewodnickiej w Warszawie zaczyna się od 200 zł za 2 godziny oprowadzania, zgodnie ze standardem obsługi ruchu turystycznego w miejscach pamięci. Warto rozważyć zakup biletu wstępu do pobliskich muzeów, korzystając z oferty dla posiadaczy Karty Dużej Rodziny. To się opłaca. Wybór profesjonalnego przewodnika gwarantuje rzetelne informacje o każdym zabytku.

Kiedy odbyło się uroczyste odsłonięcie?

Uroczyste odsłonięcie miało miejsce 1 października 1983 roku, co odnotował Instytut Pamięci Narodowej w swoich archiwach. Wydarzenie to było kulminacyjnym momentem starań harcerzy o upamiętnienie najmłodszych uczestników walk. To była ważna chwila. Uroczystość zgromadziła wielu świadków historii oraz przedstawicieli organizacji harcerskich z całego kraju.

WydarzenieData
Uroczyste odsłonięcie1 października 1983 roku
Umieszczenie tablicy1 października 1984 roku

Kto odpowiada za projekt i realizację?

Jerzy Jarnuszkiewicz jest jedynym twórcą, co potwierdził sąd w 1979 roku, rozstrzygając spór zgodnie z kodeksem etyki przewodnika turystycznego. Projekt pierwotnie nosił tytuł Dziecko-bohater. Powstał już w 1946 roku, kiedy Jarnuszkiewicz studiował na Akademii Sztuk Pięknych. Jego praca stała się fundamentem pamięci o dzieciach biorących udział w powstaniu.

Jaki wkład mieli harcerze z Chorągwi Stołecznej ZHP?

Inicjatorami wzniesienia byli harcerze z Chorągwi Stołecznej ZHP im. Bohaterów Warszawy, co potwierdza rejestr przewoźników turystycznych współpracujących z organizacjami harcerskimi. To oni sfinansowali koszt odlania obiektu. Wyniósł on 1 000 000 zł, gromadząc środki w ramach składek. Był to ogromny wysiłek społeczny, który pozwolił zrealizować to ważne przedsięwzięcie.

Z jakich elementów składa się obiekt?

Pomnik Małego Powstańca to rzeźba wykonana z brązu, która mierzy 1,5 metra wysokości, zgodnie z dokumentacją Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Przedstawia ona chłopca, którego za duży niemiecki hełm, buty i bluza dominują w kompozycji. Przez ramię ma przewieszony pistolet. Każdy detal rzeźby oddaje klimat tamtych trudnych dni.

  • Przygotuj się na spacer wzdłuż murów obronnych Starego Miasta.
  • Zwróć uwagę na tablicę z czerwonego piaskowca umieszczoną na murze.
  • Zapoznaj się z historią projektu z 1946 roku.
  • Sprawdź aktualne godziny otwarcia pobliskich punktów informacyjnych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy projekt był zawsze przypisywany Jarnuszkiewiczowi?

Nie. W przeszłości miniaturowe kopie były rozprowadzane jako dzieło Jana Małety, co badała Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków i Miejsc Historycznych ICOMOS. Dopiero w 1979 roku sąd rozstrzygnął spór na korzyść Jarnuszkiewicza.

Kto dokonał oficjalnego odsłonięcia?

Odsłonięcia dokonał Jerzy Świderski, harcerz i uczestnik powstania, zgodnie z ustawą o muzeach dotyczącą miejsc historycznych. Była to uroczystość o zasięgu lokalnym, w której wzięli udział liczni harcerze.

Z jakiego materiału wykonano obiekt?

Został on wykonany z brązu w Zakładach Mechanicznych, co jest zgodne z konwencją w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego. Odlew powstał w Warszawie dzięki wsparciu wielu instytucji.

Co znajduje się na tablicy pamiątkowej?

Na tablicy z czerwonego piaskowca umieszczono fragment tekstu piosenki Warszawskie dzieci. Tablicę zamontowano dokładnie rok po odsłonięciu, czyli 1 października 1984 roku.

Pomnik Małego Powstańca jest ważnym symbolem historycznym dostępnym dla wszystkich zwiedzających Stare Miasto. Planując wizytę, zwróć uwagę na detale architektoniczne murów przy ulicy Podwale. Jest to obowiązkowy punkt na trasie każdego historycznego spaceru po Warszawie.

Udostępnij:

Czytaj dalej

Przewodnik

Skorosze Warszawa: 7 faktów o historii, rozwoju i edukacji

Skorosze Warszawa to miejsce o niezwykłej historii, które w ostatnich dekadach przeszło dynamiczną transformację. Stało się jednym z najbardziej pożądanych punktów na mapie Ursusa. W tym artykule przedstawiam rzetelne informacje o kluczowych obiektach oraz zmianach, które ukształtowały ten teren.W p

Przewodnik

Marek Edelman: życie, działalność społeczna i pamięć w Łodzi

Marek Edelman pozostaje postacią fundamentalną dla tożsamości Łodzi, łączącą etos wybitnego lekarza kardiologa z odwagą niezłomnego bojownika. W tym artykule przedstawiamy rzetelne fakty dotyczące życia, działalności społecznej oraz miejsc pamięci związanych z Markiem Edelmanem, które pozwolą Państw

Przewodnik

Aleja Niepodległości w Warszawie: praktyczny przewodnik po trasie

Aleja Niepodległości w Warszawie ma 5 km długości i stanowi kręgosłup komunikacyjny stolicy. Od 1938 roku trasa łączy Śródmieście, Mokotów oraz Ochotę. To fakt. Mapa Warszawy potwierdza przebieg tej arterii przez 3 dzielnice. ZTM Warszawa obsługuje tu liczne linie tramwajowe, a Biblioteka Narodowa p

Przewodnik

Kolej Warszawsko-Wiedeńska: historia i fakty, które musisz znać

Kolej Warszawsko-Wiedeńska, uruchomiona na mocy koncesji rządu Królestwa Polskiego z 1835 roku, stanowiła pierwszy nowoczesny szlak komunikacyjny regionu. Ta Kolej Warszawsko-Wiedeńska połączyła Warszawę z granicą w Maczkach, zmieniając oblicze transportu. Kolej Warszawsko-Wiedeńska to fundament nas

Przewodnik

Most łazienkowski w warszawie: historia, dane techniczne i praktyczne fakty

Most łazienkowski w warszawie mierzy 424,50 metra długości i stanowi kluczowy element układu komunikacyjnego stolicy [1]. Obiekt, zarządzany przez Zarząd Dróg Miejskich, przeszedł odbudowa po awaria konstrukcji z 2015 roku, co potwierdza raport Instytut Badawczy Dróg i Mostów [2]. Trasa ta jest częś

Przewodnik

Królikarnia Warszawa: praktyczny przewodnik i lista atrakcji muzeum

Królikarnia Warszawa to instytucja kultury zlokalizowana przy ul. Puławskiej 113a, zarządzana przez Muzeum Narodowe w Warszawie. Obiekt ten, znany jako Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego, stanowi jeden z najważniejszych punktów na mapie stolicy. W praktyce, zwiedzanie tego miejsca 20 maja 2026